Ceny paliwa – Wpływ na gospodarkę

Widziane oczyma przedsiębiorcy

Ceny paliwa wpływają na cała gospodarkę, gdyż warunkują ceny wszystkich produktów i usług, w tym także żywności.

Z analizy Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego (POPiHN) wynika, że aż 59% ceny Pb 95 stanowią podatki. Podobny procent państwo inkasuje od oleju napędowego.

Akcyza, opłata paliwowa, VAT – wszystkie te podatki znacząco podwyższają cenę litra benzyny na polskich stacjach paliwowych. Największą daniną na rzecz Skarbu Państwa jest akcyza, która stanowi 37% ceny Pb 95. Co istotne, akcyza zalicza się do podstawy VAT-owskiej, tak więc państwo, każe płacić Polakom podatek od podatku.

Gospodarka, a wpływ cen paliw

Niestety wysokie ceny paliw mają na gospodarkę negatywny wpływ. Istnieje duże ryzyko obniżenia wartości dochodów społeczeństwa. Wzrost cen paliw wiąże się z większymi kosztami firm transportowych. Koszty transportu wpływają na cenę produktów oferowanych na rynku. Jeżeli producenci będą musieli pokryć większe koszty transportu i dostarczenia produktu do sklepów, to wielce prawdopodobne, że cena produktu wzrośnie. Producent będzie chciał utrzymać poziom swojego zysku na takim samym poziomie, przez co będzie zmuszony podnieść cenę.

Skutki takiego zachowania odczuje zwykły szary obywatel, który aby zakupić produkt będzie musiał zapłacić kilka-kilkanaście procent więcej. Wzrost cen paliw nie wpłynie jednak na wzrost wynagrodzeń, przez co, za tę samą pensję, będziemy mogli sobie pozwolić na mniejszą ilość dóbr.

Wysokie ceny paliw wpływają na to, że ze względu na panującą sytuację, konsument rezygnuje z dóbr wyższego szczebla, aby zaspokoić swoje podstawowe potrzeby niższego szczebla. Wzrost cen paliw równa się wzrostowi cen produktów. Jeżeli taka sytuacja na rynku utrzymuje się zbyt długo, to rośnie presja na podwyżkę zarobków w społeczeństwie. Jeżeli zarobki nie wzrosną, to gospodarka osłabnie, ponieważ sprzedaż będzie mniejsza, społeczeństwa nie będzie stać na dobra.

Przy wysokich cenach paliw, koszty produkcji i transportu mogą niektórych producentów krajowych doprowadzić do upadłości. Atrakcyjność cen produktów krajowych nie jest już tak oczywista, często poziom cen zbliża się do produktów zagranicznych. Przy wzroście cen, konsument szuka jak najtańszego produktu, który jest w stanie zaspokoić jego potrzeby.

Zmiana cen paliw może doprowadzić do bardzo niekorzystnych zmian w gospodarce. Początkowo to wzrost kosztów produkcji i cen produktów. Jeżeli jednak wysokie ceny paliw się utrzymują, lub co gorsza pną się w górę, to państwo może paść ofiarą inflacji. Taka sytuacja jest bardzo niebezpieczna, dla gospodarki państwowej. Rząd zazwyczaj stara się jak najbardziej ograniczyć inflację w państwie. Niestety nie zawsze sobie z tym radzi.

Rząd poprzez tak duże opłaty podatkowe na paliwa, zasila swój budżet państwa. Z jednej strony pomocne jest to w utrzymaniu państwa i jego stabilności na jakimś, w miarę dobrym poziomie. Z drugiej strony, zbyt wysokie ceny paliw grożą problemami gospodarczymi, a w dłuższej perspektywie czasu, mogą powodować inflację. Utrzymanie równowagi jest bardzo trudne dla rządu, jest to jednak jego zadanie, aby nie doprowadzić do całkowitego załamania w gospodarce krajowej.

Transport

Europejski rynek usług transportowych charakteryzuje się dużymi rozmiarami i dużą dynamiką wzrostu jego wartości. Ponadto jest to branża o wysokim poziomie konkurencyjności, na którą wpływa szereg czynników. Jednym z aspektów, który wpływa na popyt i podaż usług transportowych są ceny ropy naftowej. Wahania tych cen wpływają w istotny sposób na stawki transportowe.

W Polsce najczęściej do przewozu ładunków wykorzystywany jest transport drogowy, który ma największy udział w tworzeniu PKB.

Branża transportowa jest sektorem, na który w znaczny sposób wpływają ceny ropy naftowej. W wyniku wahań tych cen, przedsiębiorstwa zajmujące się transportem borykają się z wieloma problemami. Obecnie kryzys związany z cenami ropy naftowej wypływa na funkcjonowanie firm transportowych. Przedsiębiorstwa te napotykają różnego rodzaju problemy, a są nimi m.in.: koszty transportu, wahania cen paliw, często zbyt długie kredytowanie klientów, aspekty prawne. Koszty transportu są najistotniejszym aspektem jaki wpływa na działalność firmy. Jednym z zadań logistycznego zarządzania przedsiębiorstwem jest zmniejszanie ich do minimum. Koszty te są zależne m.in. od rodzaju gałęzi transportowej, wyboru trasy czy też czasu trwania takiego procesu.

Koszt paliwa w usługach transportowych w zależności od profilu działalności firmy, rodzaju floty (do wagi 3,5 tony czy powyżej), a także obszaru terytorialnego działania przedsiębiorstwa, udziału kosztów paliwa, jest zmienny i stanowi od około 60% do 30%.

Sektor usług transportowych jest bardzo rozwinięty zarówno na rynku polskim, jak i zagranicznym. Fakt ten nie jest sprzyjający z tego względu, że w momencie kiedy spadają ceny paliw, a w rezultacie stawki frachtowe są niższe, zleceniodawca będzie poszukiwał przewoźnika, który jest w stanie wykonać usługę transportową za jak najniższą cenę.

Rolnictwo

Rolnictwo jest sektorem zużywającym duże ilości oleju napędowego ze względu na wysokie umaszynowienie i rozwój techniczny. Wzrastająca ilość ciągników i maszyn samojezdnych związana jest z rozwojem nowoczesnych technologii produkcji. W porównaniu z rokiem 2002 liczba kombajnów zbożowych wzrosła prawie o 20% a liczba ciągników o ok 8%. W roku 2016 w polskim rolnictwie eksploatowano ponad 1,46 mln ciągników. Przeciętnie na każdy ciągnik przypada 10,7 hektara, a na każde 100 ha przypadało 531 kW mocy ciągników (2013) [6]. Specyfika produkcji rolniczej i związana z nią konieczność przemieszczania dużych mas środków produkcji i produktów powoduje, że ponad połowa prac w tym sektorze to prace transportowe. Jak wynika z badań, samo przygotowanie pola przed wysiewem czy sadzeniem wymaga zużycia nawet 40 litrów paliwa na ha. Najwięcej oleju napędowego zużywa się podczas uprawy roślin okopowych i warzyw, na ogół większego zużycia wymaga uprawa gruntów ornych niż użytków zielonych. Hodowla zwierząt również wymaga sporych nakładów energetycznych. Przeciętnie na jeden hektar zużycie w okresie 2004-2014 wahało się od ok. 100 do 120 kg. (ok.110 do 130 litrów) a na jedno gospodarstwo od ok. 800 do ponad 1100 kilogramów (od 980 do 1350 litrów)

Zużycie paliwa w gospodarstwie zależy nie tylko od struktury upraw ale także od stosowanej technologii produkcji. Jak wynika z prognoz, zużycie paliwa przez rolnictwo ma się w najbliższych latach zmniejszać, mimo zwiększającej się produktywności i liczby maszyn . Powodem może być racjonalizacja, wymuszająca oszczędność w zużywaniu energii. Niemniej jednak zużycie oleju napędowego w rolnictwie jest wysokie i – zaraz po transporcie, który wykorzystuje najwięcej tego paliwa, uplasowało się na drugim miejscu. Koszty paliw w rolnictwie stanowią około 50% kosztów prac maszynowych a ich ceny ciągle rosną. Zmiana cen paliwa wpływa bezpośrednio na koszty eksploatacji maszyn i niestety wpływa na obserwowany wzrost cen produktów rolnych.

Firmy

Rozwój małych i średnich przedsiębiorstw determinowany jest przez szereg czynników związanych z samym przedsiębiorcą i jego umiejętnościami, zasobami majątkowymi i sposobem zarządzania nimi oraz wpływem otoczenia zewnętrznego na funkcjonowanie podmiotów gospodarczych. Otoczenie to określane w literaturze przedmiotu mianem otoczenia dalszego – makrootoczenia oraz otoczenia bliższego – mikrootoczenia ma decydujący wpływ na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw. Małe i średnie przedsiębiorstwa ze względu na swoją elastyczność oraz umiejętność wychwycenia sygnałów o zmieniającej się sytuacji gospodarczej posiadają zdolność do szybkiego reagowania na zmiany otoczenia. Z drugiej jednak strony ze względu na ograniczone zasoby finansowe, kadrowe i produkcyjne mogą jedynie w niewielkim stopniu wpływać na makrootoczenie.

Małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają znaczącą rolę w rozwoju gospodarki każdego kraju. Dzięki tworzeniu nowych miejsc pracy przyczyniają się do poprawy poziomu i jakości życia, mają znaczący udział w tworzeniu PKB, są ciekawym miejscem dla wprowadzania innowacji i powstawania nowych pomysłów biznesowych.

Funkcjonowanie i rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw w znacznej mierze uwarunkowany jest przez otoczenie, w którym dany podmiot gospodarczy funkcjonuje. Bezbłędne wskazanie czynników wpływających na szanse lub zagrożenia dla prowadzonej działalności jest jedną z podstawowych determinant pozwalających na funkcjonowanie i rozwój przedsiębiorstwa.

droższe paliwa mogą przekładać się na wzrost cen innych kategorii towarów i usług. Nie występuje on od razu, ale jeśli wysokie koszty u producentów będą występowały dostatecznie długo – np. kilka miesięcy – mogą oni po pewnym czasie próbować je przenosić na odbiorców. Polskie firmy borykają się z wysokimi kosztami produkcji dość długo, widać to choćby po wysokich cenach produkcji sprzedanej przemysłu. Ich dynamika jest bardzo wysoka, w listopadzie wyniosła 8,9 proc. licząc rok do roku.

Rosnące koszty surowca są w stanie zamortyzować spadkiem marży Wysokie ceny paliw generują zatem spadek dochodów firm.

Niestety wysokie ceny paliw mają na gospodarkę negatywny wpływ. Istnieje duże ryzyko obniżenia wartości dochodów społeczeństwa. Wzrost cen paliw wiąże się z większymi kosztami firm transportowych. Koszty transportu są bardzo ważne i wpływają na cenę produktów oferowanych na rynku. Jeżeli producenci będą musieli pokryć większe koszty transportu i dostarczenia produktu do sklepów, to wielce prawdopodobne, że cena produktu wzrośnie. Producent będzie chciał utrzymać poziom swojego zysku na takim samym poziomie, przez co będzie zmuszony podnieść cenę.

Skutki takiego zachowania odczuje zwykły szary obywatel, który aby zakupić produkt będzie musiał zapłacić kilka-kilkanaście procent więcej. Wzrost cen paliw nie wpłynie jednak na wzrost wynagrodzeń, przez co, za tę samą pensję, będziemy mogli sobie pozwolić na mniejszą ilość dóbr.

Niskie ceny nośników energii to czynnik, który wpływa zarówno na konkurencyjność przedsiębiorstw, jak i osiągnięcia ekonomiczne całego kraju – poprzez wzrost popytu wewnętrznego.